Binnen het Nederlandse basisonderwijs zijn er diverse onderwijsvormen. De onderwijsvormen zijn: de Montessorischool, de Daltonschool, de Jenaplanschool, de Freinetschool, de Vrije school en de Iederwijsschool.

Montessorionderwijs

Bij het Montessorionderwijs is zelfstandigheid erg belangrijk. De leerling mag zelf kiezen wanneer welke taak gedaan wordt mits de taak aan het einde van de dag of week (dag- en weektaken) af is. De keuze voor het individueel afhandelen van de taken of om hierbij samen te werken, wordt ook bij de leerling neergelegd.

Daltonschool

Ook bij de Daltonschool is zelfstandigheid belangrijk, maar er zijn iets meer restricties bij het uitvoeren van taken. Samenwerking is meer verplicht en ook de vorm van de uitvoering van de taak staat meer vast.

Jenaplanschool

Bij de Jenaplanschool staat het zelf ontdekken en onderzoeken voorop in plaats van het alleen maar ontvangen van informatie. Een groep bestaat uit kinderen met verschillende leeftijden. Kinderen van diverse leeftijden zijn gelijkwaardig en eigen inbreng op het gebied van thema’s die onderwezen worden zijn zeer belangrijk op een Jenaplanschool. Taken worden aangepast op het niveau van de leerling.

Freinetschool

Een Freinetschool lijkt in de principes erg op een Jenaplanschool. De beide onderwijsvormen gebruiken ook ideeën van elkaar. Op een Freinetschool is samenwerking ook belangrijk, maar leerlingen werken iets individueler dan op een Jenaplanschool. Daarnaast hebben leerlingen meer vrijheid. Aan het afronden van een taak of opdracht is over het algemeen nooit een termijn verbonden. Deels wordt de verantwoordelijkheid van het wekken van interesses in bepaalde onderwerpen ook bij het gezin thuis en de rest van de omgeving van het kind neergelegd. Deze onderwerpen kunnen op school verder uitgezocht worden. Ook het praten over interesses tijdens de veel gehouden kringgesprekken zijn erg belangrijk.

Vrijeschool

Bij de vrijeschool staat de ontwikkeling van de gehele persoon voorop. Zowel de geest, het gevoel als de creativiteit zijn onderwerpen waar aandacht aan besteed wordt. Vanaf het zevende levensjaar van de leerling blijft deze over het algemeen bij dezelfde leerkracht, waardoor er een hechte band ontstaat. Lessen worden gehouden in perioden van een aantal weken waarbij er tijdens de ochtend een bepaald vak centraal staat. De rest van de dag wordt aan muzikaal en creatief onderwijs gewijd.

Iederwijsschool

Bij de Iederwijsschool is er sprake van volledige vrijheid. Leerlingen hoeven pas dingen te doen wanneer ze dat zelf willen en daarbij hoeven ze aan geen enkele norm te voldoen. Leerlingen vragen zelf om les wanneer ze daar behoefte aan hebben.